RSS

शिक्षक दिन

शिक्षक दिन म्हटले की मला रॉबिन विल्यम्सच्या प्रोफेसर किटींगचीच आठवण येते. असे शिक्षक मला भेटले असते तर मी एकतर चित्रकार झालो असतो किंवा छायाचित्रकार ! But I am happy that I have started searching myself again.

कारण किटींग सांगतो ..
You must strive to find your own voice because the longer you wait to begin, the less likely you are going to find it at all.

“बाबुमोशाय, जिंदगी बड़ी होनी चाहिए, लंबी नही.” म्हणून अगदी सहज , साध्या शब्दात आनंद आपल्याला जगण्याचे मर्म सांगून जातो. प्रत्येक टप्प्यावर कुणी ना कुणी शिक्षक म्हणून समोर येत असतो, काहीतरी नवे ज्ञान देत असतो. फक्त ते मिळवायचे असेल तर आजन्म विद्यार्थी बनून राहायची आपली तयारी मात्र हवी.

शॉ म्हणतो , ” I’m not a teacher: only a fellow traveler of whom you asked the way. I pointed ahead – ahead of myself as well as you. “

शिक्षण, विशेषत: शाळा-कॉलेजात जावून घेतलेले शिक्षण का आवश्यक आहे हे सांगताना तो म्हणतो..
A fool’s brain digests philosophy into folly, science into superstition, and art into pedantry. Hence University education.

पण इथे विद्यापीठ, शाळा म्हणजे फक्त दगडमातीची एक इमारत एवढाच अर्थ अभिप्रेत नाहीये शॉला. तर जिथे मार्ग दाखवायला गुरु असतात, शिक्षक असतात ती विद्यादान देणारी जागा त्याला अपेक्षीत आहे.

रस्त्याने चालताना ठेच लागते तेव्हा तो दगडसुद्धा नीट बघून चाल असा धड़ाच देत असतो. पण बर्नार्ड शॉ वर विलक्षण प्रेम असून सुद्धा मला नेहमी वाटतं की सर्वक्षेष्ठ शिक्षक म्हणजे स्वानुभवच. स्वतःच्या अनुभवातून जे शिकायला मिळते ते कुठल्याही विद्यापीठात शिकता येत नाही.

आधी आई-वडील, मग गुरु, मग मित्र मंडळी, नोकरीतले, व्यवसायातले मेंटॉर्स, प्रतिस्पर्धी आणि अगदी पत्नी किंवा पतीसुद्धा एक उत्तम शिक्षक म्हणून समोर येतात. आपल्याला फक्त त्यांच्यापासुन काय घ्यायचं ते कळलं म्हणजे झालं. जगात वावरताना लोक नेहमी इतरांना , परिस्थितीला, राजकारण्याना नाहीतर नशिबाला दोष देताना दिसतात. अश्या लोकांना एकच सांगणे आहे की

मित्रहो, स्वतःच स्वतःचे शिक्षक होवून बघा. स्वतःचे गुण-दोष शोधायला आणि पारखायला शिका. मग ही सतत तक्रारी करायची सवय आपणहुन नष्ट होवून जाईल. जगणे गाणे होईल.

शॉच्याच एका नाटकातले (Mrs Warren’s Profession) एक पात्र, विव्ही याबद्दल अगदी सहजपणे सांगून जाते..

“People are always blaming their circumstances for what they are. I don’t believe in circumstances. The people who get on in this world are the people who get up and look for the circumstances they want, and, if they cant find them, make them.”

सो मंडळी, स्वतःच स्वतःचे शिक्षक व्हा आणि स्वतःच विद्यार्थी ! मग बघा मजा…

शिक्षकदिनानिमित्त सर्वाना याच शुभेच्छा आणि सदिच्छा 💐👍

© विशाल कुलकर्णी

 

All soldiers run away …

All Soldiers Run Away : Alano’s War
Author : Andy Owen

download

War is not only about killing. It is about taking away your enemies will to fight. It is easier and causes fewer casualties on your side if you can get your enemy to stop fighting. German Stukas used sirens to terrify the targets of their dive bombing. Those who survive know what the sound of the sirens meant and the fear lingered on. Constant artillery barrages and chemical weapons were to inflict physiological damage. Sleep deprivation, concussion from artillery, and general wearing down of the enemy troops is the goal. Some people can handle the stress better than others. Some people simply break down mentally. 

गुंथर बान्हमानचं अतिशय गाजलेलं असं एक पुस्तक आहे ‘डेझर्टर’ ! हिटलर सातत्याने घेत असलेले चुकीचे निर्णय आणि त्यामुळे युद्धाच्या विरोधात गेलेला एक सामान्य सैनिक ऐन युद्धभूमीतुन पलायन करतो त्याची ती कथा होती.

डेझर्शन किंवा युद्धभुमीतुन पलायन करणे यामागे फक्त भित्रेपणा किंवा मृत्युची भीती किंवा युद्धाबद्दल अचानक निर्माण झालेला तिरस्कार एवढीच कारणे नसतात. लेखक म्हणतो The reasons for desertion are many, from fear of death to moral grounds (war for oil). One reason that is not usually discussed is mental exhaustion. Shellshock first came into being as a mental illness in the first world war. However, this was after many who suffered were executed for desertion and cowardice. Shellshock remained a problem after the war although there was little progress in treatment. In Virginia Woolf’s novel Mrs. Dalloway, Septimus Warren Smith is a WWI veteran being treated for shellshock with a tragic outcome. Shellshock was a problem but it was far from understood. Today shellshock is more correctly called Post Traumatic Stress Disorder (PTSD).

अशाच काहीश्या कारणामुळे दुसऱ्या महायुद्धात अलानोच्या रणभूमीवर रोमेलच्या सैन्याशी लढ़ताना पळ काढलेल्या एका ब्रिटिश सैनिकाची ही कथा आहे. असेही नाही की हा कुणी पळपुटा, भित्रा माणूस आहे. पळून जाण्यापूर्वी जवळजवळ ५५१ दिवस तो उत्तर आफ्रिकेमध्ये जर्मन सैन्याशी झुन्जणाऱ्या ब्रिटिश सैन्यातुन लढत होता. But the war broke him mentally.

वॉर वेटरन्समध्ये PTSD हा खुप कॉमन आणि मेजर आजार आहे. कार वर Support Soldiers किंवा We support our troops चे स्टिकर मैग्नेट्स लावून या आजाराचा सामना करता येत नाही. युद्धात लढणाऱ्या सैनिकासाठी ते प्रोत्साहन ठरू शकते. पण युद्ध संपल्यावर घरी परतलेल्या (युद्ध जरी जिंकले असले तरी) त्या मानसिक तणावामुळे आतून ढासळलेल्या सैनिकाला खऱ्या आधाराची गरज असते आणि तो कुटुंबिय सोडले तर सहसा इतर कुणीही देवू शकत नाही, देत नाही.

लेखक स्वत: ब्रिटिश आर्मीमध्ये इंटेलिजेंस कॉर्प्समध्ये कॅप्टन म्हणून होते. नॉर्दन आयरलैंड , इराक, अफगानिस्तान अश्या कित्येक महत्वाच्या युद्धात त्यांनी भरीव कामगिरी बजावलेली आहे. एक सैनिक म्हणून एका सैनिकाचा माणूस म्हणून विचार करत या अतिशय महत्वाच्या विषयाला लेखक अँडी ओवेन्स यांनी या पुस्तकातुन वाचा फोडलेली आहे.

#©VishalKulkarni

 
 
%d bloggers like this: