RSS

Category Archives: सहज सुचलं म्हणुन….

सहज सुचलं म्हनून …
चालु घटना, घडामोडींवर भाष्य..!

फेजेस…

एक फेज होती जेव्हा भरमसाठ सुचायचं. इतकं की वाचणाऱ्याला अजीर्ण व्हावं. मला आठवतेय कुणा दिडशहाण्यानी तेव्हा माबोवर एक धागाही काढला होता किती लिहीतात. क्वांटिटी नको, क्वालिटी हवी वगैरे त्रागा करत. (अर्थात तेव्हा त्यात सी. एल. आणि कौतुकसारख्या खरोखर उत्कृष्ट लिहिणाऱ्याना सुद्धा गोवल्यामुळे एकंदरितच त्या धाग्याच्या कार्यकारण भावाबद्दल शंका निर्माण झाली होती तो मुद्दा वेगळा) असो, विषय तो नाही. विषय असा की ती सुद्धा एक फेज होती. प्रचंड काही सुचायचं , मग ते खरडून माबो किंवा मिपावर टाकलं जायचं. कदाचित लोकांना आवडायचही म्हणून लिहीलं जात असावं. 

त्यातल्या बऱ्याचश्या कविता आज वाचल्या की अगदी माझे मलाच हसू येते की आपण ही असलं काही-काही लिहीलेलं आहे तेव्हा. पण ती सुद्धा एक फेज होती. आपल्याला लिहीता येतय, लोकांना आवडतंय ही जाणिवच खुप हवीहवीशी वाटणारी होती. तेव्हाही दोन्ही प्रकारचे लोक होतेच. टिपी करण्यासाठी येणारेही आणि खरोखर कवितेबद्दल आस्था आणि ज्ञान दोन्ही असणारेही. जे खरोखर प्रामाणिक होते त्यांनी काढलेल्या चुकातुन शिकत गेलो. सुधारणा करत गेलो. जे फालतूपणा करणारे होते त्यांच्याशी (खरतर खुपदा प्रामाणिक प्रतिसादकांशीसुध्दा) बिनधास्त नडलो सुध्दा. भांडलो, कधी स्वतसाठी, कधी इतरांसाठी. पण त्यातून शिकत गेलो.

मग कधीतरी ती फेजसुद्धा आली की काहीही सुचणेच बंद झाले. पाटी कोरी झाल्याचा अतिशय त्रासदायक असा अनुभव होता तो. इतर मित्र अतिशय सुंदर लिहीत असताना आपल्याला दोन ओळी सुद्धा सुचू नयेत? या विचाराने प्रचंड फ्रस्ट्रेशन यायचं. मेंदू जणु काही फॉर्मेट केला होता कुणीतरी. वाइट फेज होती ती. पण तेव्हाही माबावरचे काही सुहॄद कायम सोबत होते. एका जवळच्या मित्राने सुचवले की “असे समज, संगणकात वायरस शिरला होता, तो पसरू नये म्हणून संगणकाच्या ड्राइव्हस फॉर्मेट मारून क्लीन केल्या आहेत. आता पाटी कोरी झालीये मनाची. आता तिच्यावर काहीतरी चांगलं, छान असं लिहुयात…..

मग पुन्हा वाचायला लागलो. ना.घ., इंदिराबाई, कुसुमाग्रज, गोविंदाग्रज, आरतीप्रभु, नाधो, शांताबाई, रॉय, कोलटकर, भट साहेब यांच्या बरोबरच क्रांतिताई, बेफि, कैलासदादा, सीएल, वैभवदा, शाम यांनाही वाचत राहीलो. त्याच दरम्यान डेक्कन ओल्ड बुक्सच्या समीर कलारकोपची ओळख झाली. त्याच्याकडे जुन्या पुस्तकात टेनीसन, शेक्सपियर, शेले, गटे मिळून गेले अलगद आणि खजिनाच उघडला समोर. फेसबुक होतेच, त्यामुळे शुभानन, नंदुभैया,  ममताताई, दराडेमास्तर, वैवकु, विनायक, सुशांतसारख्या दर्दी लोकांचे लेखन वाचले जात होते. 

त्या फेजमध्येच कधीतरी पुन्हा अंकुर फुटायला लागले. याच दरम्यान कैलासदादा आणि क्रान्तिताईनी गज़लची ओळख करून दिली. उम्या, कौत्यासारखे जिवलग लयीचं भान करुन द्यायला कायम सोबत होतेच. हा प्रवास विलक्षण सुखावह होता, आहे. आजही काही फार चांगलं लिहायला येतय अशातला भाग नाहीये, पण आज चांगलं वाइट कळायला लागलय. सगळ्यात महत्वाचे म्हणजे स्वतःच्या लिखाणावरचे प्रेम मर्यादेत राहून कवितेवरचे प्रेम वाढत चाललेय. त्यात विशल्या व्यास, मंदारदा, अशोककाका सारखे रसिक जोडीला आहेत. ज्यांच्यामुळे प्रस्थापित कविंच्या पलीकडे जावून काही अनवट वाटेवरच्या कविंबद्दल कळत गेले, वाचनाच्या कक्षा रूंदावत जाताहेत. आता पहिल्यासारखे लेखन नाही होत. अगदी ३०% ही नाही होत. पण आता त्याची खंत वाटत नाही. उलट आता नवीन काही चांगले वाचायला मिळाले की अजुन छान वाटते. त्या फेजमधल्या नकारात्मकतेकड़ून या सकारात्मकतेकड़े होत गेलेला हा प्रवास खुप काही शिकवतोय. मजा येतेय. 

शेवटी गोल अचिव्ह करण्यापेक्षा तिथपर्यंतचा प्रवास जास्त रोमांचकारी असतो म्हणतात. त्यामुळे आता तिथे पोहोचण्यापेक्षा, तिथे पोचण्यासाठी कराव्या लागणाऱ्या प्रवासाचा कैफ अनुभवण्यातच जास्त मजा येतेय. म्हणून स्वतःच स्वतःला म्हणून घेतोय…

शुभास्ते पंथानु ! येताय बरोबर ?

© विशाल कुलकर्णी

 

​ज्याचा त्याचा पाऊस…

“ए रंग्याsss, शान्या चल की खेळाया. साळेच्या मागल्या बाजूला पावसाच्या पान्याचं लै भारी डबरं झालय. आ पोरं कवाच्यान वाट बगायलीत लेका तुजी? चल लौकर …..”
पुन्हा एकदा साद आली…
“इन्या तिसऱ्यां टायमाला हाका घालीत आलाय आये, जावु का?”
“जाशील रं लेकरा, येवडं काम सपलं की जा म्हनं.”
कपाळावरचा घाम पुसत रंग्याच्या मायनं सांगितलं आणि ती माऊली पुन्हा जोर लावून समोर ठेवलेल्या कुळवाच्या पात्यावर हातोड्याचे ठोके द्यायला लागली. रंग्या एकदा आशाळभूत नजरेने फर्लांगभर अंतरावर असलेल्या शाळेकड़े पाहीले. कदाचित मनातल्या मनात इथून न दिसणारा पण शाळेच्या वास्तुच्या मागे साचलेल्या पावसाच्या पाण्याच्या त्या डबऱ्यात रंगलेला सोहळा त्याच्या डोळ्यासमोर तरळुनही गेला असेल. कोण जाणे?
निग्रहाने त्याने मान वळवली. अंगातल्या गंजीफराकाचा लांबलेला भाग वर ओढुन त्याने तोड़ावरचा घाम पुसला , नाक शिंकरलं. नंतर तसंच राहीलेला जिन्नस आत ओढून घेतला. आणि शाळेकडें पाहात आता तिथे आता नसलेल्या सवंगड्याला उद्देशुन जोरात पुकारा केला.
“आलुच रं इन्या, तुमी करा सुरु तवर..”
आणि पुन्हा एकदा सगळी ताकद एकवटत भट्टीचा भाता मारायला सुरुवात केली. समोरची भट्टी पोटात लागलेल्या भुकेच्या आगेसारखी भरारुन पेटलेली. रंग्याचं आपल्या मायच्या चेहऱ्यावर लक्ष गेलं. तिच्या गोऱ्यापान चेहऱ्यावर सतत भट्टीच्या आगीसमोर बसून बारीक बारीक फोड़ आलेले होते. डावा हात परवा जगदाळयाच्या नांगराचा फ़ाळ भट्टीतुन बाहेर काढताना होरपळलेला. त्याला तशीच ऐका धडूत्याची चिंधी गुंडाळून त्याच हातातल्या चिमट्याने तिने कुळवाचा फाळ पकडला होता आणि उजव्या हाताने त्यावर हातोड्याचे घाव घालीत होती.
“लै दुकायलय का गं आये?”
तशी मायनें नजर वर उचलली, हाताने हातोड्याचे ठोके चालूच ठेवत ती म्हणाली.
“न्हाय रं, आता नाय दुकत. धाच मिन्ट मार भाता. येवड़ा कुळव झाला की जा म्हनं खेळाया. बाकीचं काम सांच्याला करु म्हनं.”
बोलता बोलता तिने आजुबाजुला नजर फिरवली. चार पाच नागराचे फाळ, तीनेक औती, पराण्या, चाकाला ठोकायच्या काही लोखंडी पट्टया असं बरंच काहीबाही पडलं होतं. पावसाला तर सुरुवात झाली होती. आता पेरण्या सुरु होतील. त्याच्या आधी सगळी औजारं तय्यार व्हायलाच पाहिजेत. ती झाली तर त्येच्या बदल्यात थोडं पैकं मिळतील. 
“रंग्या, यंदाच्याला दिगुकाका पाटलांकडं दोन पायल्या धान बी मागून घ्यायचं ध्यान कर लेकरा. आन बायजाकाकी म्हनलीय, पायलीभर जवार आन मकाबी देते आसं. ”
रंग्याने मान हलवली आणि तो पुन्हा घामेजला होत भाता मारायला लागला. मायनें खोपटाच्या आत फाटक्या चटइवर पडलेल्या , खोकणाऱ्या रंग्याच्या दमेकरी बापाकडें एकदा बघितलं. पारावर बसल्या बसल्या मलाही त्याचं खोकणं स्पष्ट ऐकु येत होतं.
“तुजा बा धड़ असता तर तुजा खेळ सोडून तुला कामाला लावलं नसतं रं पोरा. पर ऐन पावसाच्या तोंडाव त्येचं दुकनं उचल धरल आसं कुणाला म्हायीत हुतं रं. काम घेटलेलं फुरं तर कराला फायजे का नाय? नायतर पेरण्या कश्या हुतील? लै नुस्कानी व्हइल लोकांची. आन आपली बी चूल पेटायला फायजे ना?” 
थोड्या वेळाने तिने ठोके थांबवले. कड़ोसरीचा बटवा काढून त्यातले काही पैसे रंग्याच्या हातावर ठेवले. 
“जा आता खेळाया. आन हे पैकं आसुदेत. खेळुन झालं की भजी खा म्हनं दोस्ताबरुबर, समदे मिळून खावा रे, नायतर एकटाच खाशील मुडद्या.” 
रंग्या हासतच नाक वर ओढत शाळेकडे पळाला. तिथे त्याचे दोस्त वाट बघत होते पहिल्या पावसाच्या पाण्याने केलेल्या डबऱ्यात शिवा शिवी खेळायला. 
“यार विशल्या, आपलं काही खरं नाही य्यार. आपलं आयुष्य हे ई एम आय, ई एम आय करण्यातच जाणार. ते सुद्धा वन बी एचके साठी. टू बी एच के ची फक्त स्वप्नेच पाहायची. साला महागाई केवढी वाढलीय, पगार काही वाढत नाही. बर जॉब चेंज करावा म्हटलं तर रिसेशनमुळे ते सुद्धा शक्य नाही.”
बरोबरचा मित्र नेहमीप्रमाणे नशिबाला शिव्या घालत , करवादत होता. माझं मात्र त्यांच्याकडे लक्षच नव्हतं. माझ्या डोळ्यासमोर राहून राहून येत होता, इतक्या लहान वयात नियतीला फाटक्या नशिबाचे ई एम आय भरत पहिल्या पावसाच्या पाण्यात मनसोक्त डूंबणारा रंग्या आणि एकीकडे घरातली चूल कशी पेटणार या काळजीत असताना पोराला दिलेल्या चार-पाच रूपयात येणारी भजी सगळे मिळून खा म्हणून सांगणारी ती अन्नपूर्णा !
© विशाल विजय कुलकर्णी

 
 
%d bloggers like this: