RSS

Category Archives: सहज सुचलं म्हणुन….

सहज सुचलं म्हनून …
चालु घटना, घडामोडींवर भाष्य..!

ती गेली तेव्हा रिमझिम, पाऊस निनादत होता

ती गेली तेव्हा….
तीन शब्दाचा हा चक्रव्यूह ! ग्रेसबाबा, तु कसले प्राक्तन घेवून जन्माला आला होतास रे ? एखाद्याच्या आयुष्याला दुःखाचे, वेदनेचे किती विविध पदर असावेत याचे आदर्श उदाहरण असावे तुझे आयुष्य. पण बॉस, तुझी तऱ्हाच निराळी. त्या वेदनेलाच आपल्या जगण्याचे सूत्र बनवलेस. आम्ही वेदनेपासून दूर पळायला पाहतो, वेदना टाळायला पाहतो आणि तु तिलाच आपले शस्त्र बनवलेस?
20190508_133803
क्षमा कर ग्रेसबाबा, पण इथे, निदान या कवितेच्या बाबतीत मी तुझ्याइतकेच श्रेय पं. हृदयनाथ मंगेशकरांना सुद्धा देईंन. ग्रेसच्या अपार वेदनेला संगीताचा भरजरी साज चढ़वण्याची दुश्कर किमया फक्त बाळासाहेबच करू जाणोत. तुझी ही कविता अफाट आहेच पण तुझ्या इतर कवितांप्रमाणे दुर्बोध म्हणवली जाण्याचा शाप तिला देखील आहेच. पण बाळासाहेबांच्या संगीताने या कवितेला एक वेगळेच परिणाम प्राप्त करून दिलेले आहे.  देवानु, तुमच्या कवितेवर लिहायचे म्हणजे शिवधनुष्य उचलण्याइतके कर्मकठीण काम असते. पण क़ाय हो? ही अफाट ताकद कवितेला लाभण्यासाठी वेदना हा मूलभूत घटक हवाच असतो का? त्या आरतीप्रभुंची सुद्धा हिच तऱ्हा. कुठल्या मुशीतुन घडला होतात हो तुम्ही लोक? तो स्वतःला अफसाना निगार म्हणून घेणारा मंटो, काळीज पिळवटुन टाकणारे आमचे साहिरमियाँ. तुम्ही सगळे बहुदा एक सारखेच नशीब घेवून जन्माला आला होता. वेदना हाच एक सामाईक घटक घेवून जगलात. पण त्या वेदनेचा वापर करून आमच्यासारख्या क्षुद्र चाहत्यांना मात्र अपार सुख दिलेत.
असो, तर आपण बोलत होतो तूमच्या त्या तीन शब्दाच्या चक्रव्यूहाबद्दल. मुळात एका ओळीत , अवघ्या सात शब्दात एवढ्या भावना, एवढं आर्त ओतणं कसं करायचात हो तुम्ही ग्रेसबाबा. ‘पाऊस निनादत होता‘ अवघ्या तीन शब्दात तन मन डोलायला लावणारा अनाहत नाद, त्या नादाला आनंदाचे उच्च परिणाम प्राप्त करून देणारा तो आनंददायी रिमझिम हा शब्द आणि हे सगळे कशासाठी? तर ‘ती’ गेली तेव्हा … ही वेदना मांडण्यासाठी?
ग्रेसबाबा, तुमच्या या ‘ती’ने आजवर अनेक संभ्रम निर्माण केलेत. मी सर्वात पहिल्यांदा ऐकलेली दंतकथा म्हणजे तुम्हाला आईच्या चितेसमोर ही कविता सूचली. केवढा थरारलो होतो तेव्हा. कित्येक वर्षे त्याच संमोहनात होतो. पण नंतर जेव्हा तुझ्याबद्दल, तू लिहीलेलं, तू वेगवेगळ्या मुलाखतीतुन सांगितलेलं सत्य कळालं तेव्हा या थराराची जागा शहाऱ्याने घेतली. क्षणभर स्वतःला तुझ्या जागी कल्पून बघितले आणि…. नाही, आपल्याला नसते जमले बाबा हे जगणे.  मी असं ऐकलंय की हे द्वंद्व तुझ्या सावत्र आईमुळे निर्माण झालेलं होतं. (खरं खोटं तुलाच माहीती.) पण ते जर खरं मानलें तर तशी वयाने तुला समवयस्क असणारी सावत्र आई जेव्हा तिच्या प्रियकराला भेटायला जात असे तेव्हा अनावर झालेला हा कढ़ आहे हे जेव्हा कळाले तेव्हा मुळातून हाललो होतो. नाही, मी तिला दोष नाही देत, तुही कधी दिला नाहीत. पण ती वेदना शब्दाच्या रुपात साकारलीत.  वर तुझ्या प्रतिभेचा कहर म्हणजे ती गेली तेव्हा, पाऊस रिमझिम निनादत होता हे सांगताना तिच्या केशांना तू मेघाची उपमा देतोस आणि वर आपल्या आंदोलित मनाची उलाघाल व्यक्त करताना सांगतोस की त्या मेघात अडकलेली किरणें, ती किरणे सोडवण्याचा प्रयत्न हा स्वतःच गोंधळलेला सूर्य करत होता. कुठून येतं रे हे बळ?
तशि सांजहि अमुच्या दारी, येऊन थबकली होती
शब्दांत अर्थ उगवावा, अर्थांतुन शब्द वगळता 
हे कडवं बाळासाहेबांनी आपल्या गाण्यात घेतलं नाहीये. कारण काहीही असो, पण त्यामुळे तुझ्या या गाण्यावर दुर्बोधतेचा शिक्का लागता लागता राहिला. नाही पण ते बरंच केलं. नाहीतर यातून अजुन हल्लकल्लोळ उडाला असता. कारण तुही कधी आपली कविता समजावून सांगण्याच्या भानगडीत पड़त नाहीस आणि या ओळीचा जो अर्थ मला लागलाय तो …
मी समजू शकतो. केवळ वडिलांची दूसरी बायको हेच क़ाय ते नाते, त्यात जवळपास तुझ्याच वयाची. हे वादळ कधी ना कधी दारात घोंघावणार होतंच. पण ते अंतर, नात्याचा तो तोल आणि आत्यंतिक मोहाची ती  अवस्था तू असोशीने जपलीत. नातं हे मानण्यावर असतं म्हटलं तरी काही गोष्टी प्रगल्भपणे जपाव्याच लागतात. संबोधनाला काही अर्थ नसतो म्हटले तरीही कुठलाच शब्द कधीच निरर्थक नसतो. त्यात काही ना काही अर्थ शिल्लक राहतोच. हा नाजुक तोल किती सुंदरपणे जपलायस तू गाण्यात.
ती आई होती म्हणुनी, घनव्याकुळ मीही रडलो
त्यावेळी वारा सावध, पाचोळा उडवित होता
‘घनव्याकुळ’ ! आईगगगं , केवढा आर्त, कवितेच्या आशयाशी आणि त्या रिमझिम बरसणाऱ्या पावसाशी नाते
सांगणारा शब्द. हे असे नवे तरीही अर्थसमृद्ध शब्द निर्माण करण्यात तुमचा हात कोण धरणार देवा? ‘ती आई होती म्हणूनी’…. उफ्फ, कसा सहन केलात तो कोंडमारा? अर्थात शब्द साथीला होते त्यामुळे त्या उद्रेकाला वाट करून दिलीत. तो कोंडमारा असह्य झाल्याने घनव्याकुळ म्हणजे आंसवे ढाळलीत हे सांगताना पूढच्याच ओळीत अश्या प्रसंगी सामोरे जावे लागणाऱ्या सामाजिक उपहासालाही वाचा फोडलीत. त्यावेळी ‘वारा सावध पाचोळा उडवित होता’ .  सावध खरेतर असंवेदनशील अश्या समाजाला तुमच्या भावनिक आन्दोलनाशी काहीच देणे घेणे नसतें. ते फक्त संधीचा फायदा उचलून टीकेचा पाचोळा उडवीत राहतात.
पण खरं सांगू, या संपूर्ण कडव्यात मला भावला तो ‘घनव्याकुळ’ हा शब्द. त्या एका शब्दाने तुझ्या अविरत वेदनेचा अमूर्त धागा नकळत माझ्या मनाशी जोडला गेला. तुझ्या मनात नक़्क़ी क़ाय आन्दोलने चालू असतील त्यांची जाणीव करून देवून गेला. त्या एका शब्दाने मला ग्रेसपुढे, त्याच्या वेदनेपुढे पूर्णत: समर्पित करून टाकलं.
अंगणात गमले मजला, संपले बालपण माझे
खिडकीवर धुरकट तेव्हा, कंदील एकटा होता 
किती त्रास देशील रे ग्रेसबाबा? ‘संपले बालपण माझे’ ! आता काहीच राहिलेलं नाहीये. ‘ती आई’ आता राहिलेली
नाहीये आणि ‘ती’ आता आई राहिलेली नाहीये. आई नाही म्हणजे घर नाही, म्हणजे अंगणही नाही. सगळे बंध, सगळी ओढ़ धूसर होवून गेलेली आहे. त्यावर कहर म्हणजे तू स्वतःची तुलना भिंतीवरच्या एकाकी धुरकट कंदीलाशी करतोस. त्या वर्षानुवर्षे दुर्लक्षित राहिलेल्या कंदीलाप्रमाणेच मी ही एकाकी झालोय, त्या चौकटीबद्ध आयुष्यात कायमचा गुरफटून गेलोय हे सुद्धा तू किती सहज सांगून जातोस.
हे रक्त वाढतानाही, मज आता गहिंवर नाही
ही केवढी विषण्ण, भीषण अवस्था आहे. आता माझे अस्तित्व म्हणजे निव्वळ एक दररोज वाढत राहणारा
हाड़ामासाचा गोळा इतकेच शिल्लक आहे. भावना, जाणिवा गोठुन गेल्याहेत. आईपासुन तुटण्याची ती भयाण प्रक्रिया,
तिने माझ्यातला जीवनरसच शोषुन घेतलाय. माझा मीच राहिलो नाहीये. तिचं जाणं मलाच दगड बनवून गेलय.
हे सगळं कमी होतं की क़ाय म्हणून जाताजाता एक मास्टरस्ट्रोक दिलासच तू…
वस्त्रांत द्रौपदीच्याही, तो कृष्ण नागडा होता 
इतके दिवस आईला, भलेही सावत्र असेल पण आईच ना. तिला समाजापासुन, त्यांच्या टीकेचे भक्ष्य होण्यापासुन वाचवण्यासाठी धडपडत राहिलो. अखेरपर्यंत तिच्यासाठी कृष्ण होवून वस्त्रे पुरवत राहिलो.  पण आता सगळेच एवढ्या अवस्थेला येवून पोचलेय की मीच असहाय होवून गेलोय. कुठल्याही प्रकारची मदत आता निरर्थक झालीय. तुला वस्त्रे पुरवताना त्यात मीच निर्वस्त्र झाल्याचा आभास होतोय.
यातलं  दुसरं आणि शेवटचं कडवं पंडितजीनी गाण्यात घेतलेलं नाहीये. कारणे त्यानाच ठाऊक पण याच्या संगीतात त्यांनी जे काही केलय, ज्या पद्धतीने त्यांनी हे गाणं स्वतः गायलय,  ते निव्वळ अफाट आहे, दैवी आहे. सर्वसामान्याच्या वेदनेची नाळ थेट ग्रेसबाबा तुझ्या वेदनेशी नेवून जोडणारे आहे. मला खरेतर पंडितजीच्या संगीताबद्दल, या गाण्याला त्यांनी दिलेल्या ट्रीटमेंटबद्दल खुप काही बोलावंसं वाटतेय पण ते पुन्हा कधीतरी. तो एका वेगळ्या लेखाचा विषय आहे.  तुला खरं सांगु? तूझी कविता म्हणजे त्या Schrodinger’s Cat सारखी आहे. किंवा त्याही पेक्षा स्पष्ट बोलायचे झाले तर आपल्याकडच्या त्या ‘हत्ती आणि चार आंधळे’ गोष्टीसारखी आहे. तूझी कविता त्या गोष्टीतल्या हत्तीसारखी भव्य, विशाल आहे आणि आम्ही चाहते म्हणजे त्या चाचपडणाऱ्या आणि आपापल्या  आकलनक्षमतेनुसार आपल्याला हवे ते आणि तसे निष्कर्ष काढणाऱ्या आंधळ्यांसारखे आहोत. आपापल्या कुवतीनुसार, वकुबानुसार तुझ्या कवितेतले गर्भित अर्थ, अस्पर्श भावना शोधण्याचे अपयशी प्रयत्न करत असतो. मला माहितीये की तुला उगाचच नाती जोड़त येणारी माणसे आवडत नाहीत. पण माझाही नाईलाज आहे रे. क़ाय करणार तू माझ्या रक्ताच्या थेँबा-थेँबात रुतुन बसलाहेस ग्रेसबाबा. मीच का, माझ्यासारखे असे कितीतरी आंधळे असतील ज्यांच्यासाठी ग्रेस ही ऋणानुबंधांतली एक अमूल्य अशी ठेव आहे.

 

विशाल कुलकर्णी
०९९६७६६४९१९
 

रंगीत पडद्यावरचे सखे-सोबती …

“I have a lot of acquaintances, a few are buddies”
Toba beta (Indonacian author of ‘Master of Stupidity’)

आई-वडील, पत्नी, भावंडे, मित्र, आपले, परके, नातेवाईक, सहकारी असा कितीही गोतावळा कायम आपल्या भोवती असला तरी एक गोष्ट पक्की आणि नक्की असते की माणूस या जगात, स्वत:त कायम एकटाच असतो. अगदी कितीही प्रसिद्ध असला, मित्रांच्या बाबतीत सुदैवी असला तरी प्रत्येकाचा स्वतःचा असा एक परिघ असतो. ज्याला इंग्रजीत ‘ एव्हरीवन्स ओन स्पेस’ म्हणता येईल. तिथे तो एकटाच असतो. बऱ्याच लोकांना आपली ती स्पेस जपणे आवडते आणि ते ती जपतात देखील. पण बहुतांशी सर्वसाधारण माणूस हा एकटेपणा नाही सोसू शकत.

माणूस हा समुहात राहणारा प्राणी आहे. काही अपवाद सोडले तर तो एकटा राहुच शकत नाही. त्याला कायम आपल्या आजुबाजुला कोणीना कोणी हवे असते, ज्याच्याशी बोलता येईल, संवाद साधता येईल, आपला एकटेपणा ज्याच्यासह वाटून घेता येईल. असे जर कोणी सोबत नसेल तर तो अस्वस्थ होतो, वेडावून जातो. त्यामुळे सर्वसाधारणपणे माणूस आपल्या गोतावळ्यात, आपल्या मित्रांबरोबर, नातेवाईकाबरोबर राहतो. त्याशिवाय त्याला जगणे अशक्य होवून जाते. पण सगळेच काही , सगळ्याच वेळी मित्रांबरोबर, आप्तांबरोबर राहता येईल इतके नशीबवान नसतात. कधी नियती, कधी जवळचे लोक , कधी स्वतःचे वर्तन तर कधी स्वतः केलेल्या चुकादेखील त्याला एकटे पाडायला कारणीभूत ठरतात. अश्या वेळी माणूस संवाद साधण्यासाठी एरव्ही विचित्र वाटू शकणारे पर्याय शोधतो. काही सकारात्मक माणसे त्यातूनही काही चांगले पर्याय शोधतात. ज्यांना हे जमत नाही ते स्वत:पुरते का होईना सोबतीसाठी एरव्ही काहीसे वेगळे, विचित्र वाटणारे पर्याय शोधतात.

मी वर म्हटल्याप्रमाणे प्रत्येकाची स्वतःची अशी एक स्पेस असते, जिथे तो सर्वस्वी एकटा असतो. एकटाच राहु इच्छितो. पण एकटेपणा हा इतका सोपा नाहीये. त्यामुळे अश्या परिस्थितीतही माणूस त्याला सोइस्कर असा पर्याय शोधतो. मी सुद्धा माणूस आहे, मलाही कधीकधी स्वतःची स्पेस हवी असते. पण मुळातच एकांतप्रियता हा माझा स्वभाव नसल्याने त्या एकांतातही मला कुणाचीतरी सोबत हवी असतेच. अश्या वेळी मग मी ती सोबत कधी पुस्तकात शोधतो. कधी तलतच्या गाण्यात शोधतो, तर कधी व्यक्त होण्यासाठी माझ्या ब्लॉगची सोबत करतो. सुदैवाने माझ्याकडे असे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत की जे मला कधी एकटे पडू देत नाहीत. पण हा एकांत, हा एकटेपणा नेहमीच ऐच्छिक, स्वाभाविक नसतो. काही जणांच्या बाबतीत तो नियतीने, क्वचित त्यांच्या स्वतःच्या वर्तनाने सुद्धा लादला जातो.

माझ्या अश्या एकांतात मी पुस्तकांच्या नंतर सगळ्यात जास्ती सहारा घेतो तो एका टीव्ही सिरियलचा. माना उंचावल्या ना लगेच? विशल्या आणि टीव्ही सिरियल? But that’s true, अश्या वेळी मी एक मालिका आवडीने पाहतो. अर्थात आता ती कुठेच चालू नाहीये. पण इंटरनेटच्या माध्यमाने जुन्या मालिकांचे भाग पुन्हा पाहण्याची सोय करून देवून आपल्यावर प्रचंड उपकार करून ठेवलेले आहेत. अश्या वेळी माझ्या सोबत ‘मिस्टर बीन’ असतो. रॉन (किं रोवन) अॅटकिन्सनने साकारलेला जगावेगळा मिस्टर बीन. हा स्वभावाने काही प्रमाणात माझ्यासारखाच आहे. फक्त एकच फरक आहे आमच्यात , तो म्हणजे माझ्या सुदैवाने मला प्रचंड मोठे असे मित्रमंडळ लाभलेले आहे, तर ‘बीन’ अगदी एकटा आहे. कारणे काहीही असोत. पण त्याला त्या एकटेपणाची फिकीर नाही, कारण त्याने या एकटेपणावर त्याच्यापुरता पर्याय, एक सोबती शोधलेला आहे. त्याचा हा सोबती म्हणजे एक ब्राउन कलरचे सॉफ्ट टॉय आहे. एक टेडी बीअर. त्याचे नावही टेडीच आहे. एक निर्जीव खेळणे. मात्र बीन कायम त्याच्याशी एखाद्या सजीवासारखेच वागतो. केकचा एखादा तुकडा जरी असला तरी आधी टेडीला खाऊ घालतो. कुठेही गेला तरी टेडी त्याच्या बरोबर असतो. कुठलीही नवी गोष्ट असली, काही घटना असली की टेडीला सांगतो. पिकनिकला जाताना टेडीच्या डोळ्यावर पट्टी बांधून त्याला बरोबर नेतो आणि तिथे पोचल्यावर त्याच्या डोळ्यावरची पट्टी काढून त्याला आश्चर्यचकित करतो. इतकेच क़ाय, ख्रिसमसच्या रात्री फ़ायरप्लेसवर सांताच्या गिफ्टसाठी स्वत:बरोबर टेडीसाठी सुद्धा एक सॉक्स बांधतो. कधी संतापला की सगळा राग टेडीवर काढतो आणि मग त्याची माफीही मागतो. अगदी त्याने माफ करावे म्हणून त्याला वेगवेगळी आमिषे दाखवून त्याची मनधरणी सुद्धा करतो. बीनसाठी त्याचा हा टेडी म्हणजे बेस्ट बडी आहे, सर्वात जवळचा सोबती आहे.

टॉम हँक्सचा ‘कास्ट अवे’ आठवतो? कुरियरच्या व्यवसायात असलेला चक़ नोलैंड एका प्लेन क्रैशमध्ये एका मनुष्यवस्तीविरहीत एकाकी बेटावर अडकतो. कायम माणसांच्या रगाड्यात राहणाऱ्या चकला नियतीने थोपलेला हा एकाकीपणा खायला उठतो, वेड्यासारखी अवस्था होते त्याची. मग चक त्याला विमानाच्या अवशेषात सापडलेल्या एका फुटबॉललाच नाक डोळे काढतो आणि एका काठीला बांधून त्यालाच आपला बडी बनवतो. पुढची चार वर्षे त्या एकाकी बेटावर चक आपल्या या जगावेगळ्या सोबत्याच्या साथीत काढतो. प्रसंगी त्याच्याशी बोलतो, त्याच्यावर चिडतो, त्याला शिव्या देतो. त्याला आपल्या गर्लफ्रेंडबद्दल, आपल्या पहिल्या डेटबद्दल सांगतो. या जगावेगळ्या सोबत्याशी त्याचे इतके मैत्र जुळते की जेव्हा चक एक तराफ़ा तयार करून मेनलैंडकड़े परत जाण्याचा निर्णय घेतो तेव्हा आपल्या या जोडीदारालाही आठवणीने सोबत घेतो. पुढे समुद्रातील एका वादळामुळे चकचा तराफ़ा फुटतो आणि त्याचा हा बडी त्याच्यापासुन दुरावतो. तेव्हा चकने त्या दुःखाने केलेला आक्रोश टॉम हँक्सने इतका प्रभावीपणे सादर केलाय की ते पड़द्यावर पाहताना सुद्धा आपण अक्षरशः मुळापासुन हलून जातो.

माणसाची ही सोबतीची, कुणीतरी सोबती , जोडीदार असण्याची गरज त्याला इतरांपेक्षा वेगळा बनवते. अर्थात ही सवय प्राण्यात देखील आढळते, नाही असे नाही. पण मनुष्यप्राण्यासाठी ती गरज असते. ‘लाईफ ऑफ पाय’ मधले पाय आणि रिचर्ड पार्कर उर्फ त्या बंगाली वाघाचे नाते असेच आहे. बोट बुडाल्यावर पाय एका छोट्या लाईफबोटीचा आसरा घेतो. तिथे त्याला वेगवेगळे सोबती भेटतात, एक माकड मग एक तरस आणि शेवटी मग त्यांच्याबरोबर शेवटपर्यंत तगुन राहीलेला रिचर्ड पार्कर. हे नावही त्याला पायनेच दिलेले आहे. आधी रिचर्ड पार्करला घाबरणारा पाय नंतर मैत्री झाल्यावर त्याच्यावर दादागिरी करायला लागतो. उडत्या माशांचा थवा पाहिल्यावर दोघे मिळून एकत्र माशांची शिकारही करतात. आधी स्वतःचा जीव वाचवण्यासाठी पार्करला मारायला निघालेला पाय नंतर पार्कर अन्न न मिळाल्यामुळे अशक्त होतोय हे लक्षात आल्यावर खुप हळहळतो. शेवटी किनाऱ्याला लागल्यावर रिचर्ड पार्करचे त्याचा निरोप न घेता जंगलात निघुन जाणे त्याला प्रचंड खटकते इतका तो पार्करमध्ये गुंतला जातो.

माणूस आणि प्राणी यांच्यात हाच फरक आहे. कुत्र्यासारखे किंवा घोड्यासारखे काही अपवाद सोडले तर प्राण्याची स्मरणशक्ती आणि निष्ठा दोन्ही कमजोर असतात. ते आपल्या जोडीदाराला सहज विसरून जातात, नवा जोडीदार शोधतात. माणसाला नेमकी हिच गोष्ट अवघड जाते. तो नात्यात गुंतून जातो आणि मग दुःख करत बसतो. प्राण्यांचे तसे नाही त्यांच्यासाठी सदैव ‘नवी विटी नवे राज्य’ !

तरीही डिस्नेने बऱ्याच मालिका-चित्रपटामधून प्राण्यामधली मैत्री छान रंगवली आहे. हकुना मटाटाचे टिमॉन आणि पुम्बा, मादागास्कर सिरीजचे अलेक्स (सिंह), मेलमन(जिराफ), ग्लोरिया (हिप्पो) आणि मार्टी (झेब्रा) , आइस एजचे मॅनी सीड आणि डिएगो किंवा टारझन आणि त्याचे एप मित्र, मोगली आणि बगिरा, का, बल्लू ही सगळी पात्रे प्राणिमात्रांची मैत्रीची, सोबतीची गरज आणि महत्व स्पष्ट करतात. आपल्याकडे हिंदी चित्रपटात सुद्धा काही प्रमाणात माणूस आणि प्राणी यातले मैत्र रंगवलेले दिसून येते. उदा. तेरी मेहरबानियां, हाथी मेरे साथी, मर्द, परिवार, दूध का कर्ज वगैरे मसालापट, तसेच नव्यापैकी चिल्लर पार्टी आणि संतोष सिवनचा ‘हॅलो’. पण हॅलो आणि चिल्लर पार्टीसारखा एखादा अपवाद वगळला तर हे नाते आपल्याकडे ठळकपणे अधोरेखित होताना दिसत नाही.

शेवटी काय तर माणूस असो वा प्राणी , प्रत्येकाला कुणाची ना कुणाची सोबत हवीच असते. ती त्याची गरज आहे. हो ना?

© विशाल कुलकर्णी

 
 
%d bloggers like this: