RSS

Category Archives: पुस्तक परिचय

लस्ट फॉर लालबाग : विश्वास पाटील

सुन्न करून टाकणारा अनुभव !

लस्ट फॉर लालबाग

लस्ट फॉर लालबाग

रशिया, चीन मधे झालेल्या कामगार क्रान्तिबद्दल आपण ऐकलेले वाचलेले असते. त्या कामगारांच्या हाल अपेष्टेमुळे आपण कित्येकदा मनापासून हळहळलेलेही असतो. पण तितकीच किंबहुना त्याहीपेक्षा भयानक अशा हाल-अपेष्टा , अन्याय, अत्याचार इथे भारताची आर्थिक राजधानी म्हणवल्या जाणाऱ्या मुंबईतील मिल कामगारांनीही भोगलेलं आहेत हे आपल्या गावीही नसते…

ब्रिटिशकाळात साधे फोरमन म्हणून सुद्धा मिरवलेली प्रतिष्ठा, समाधान, स्वातंत्र्यपूर्व काळात मात्र राजकीय अनास्था आणि धनदांडग्याची स्वार्थी मग्रुरी याला बळी पडलेल्या सर्वसामान्य मिल कामगारांची दुर्दैवी जिनगानी !

नाझी काळातील ज्यू किंवा पोलिश घेट्टोमधील आयुष्याबद्दल वाचताना आपल्या डोळ्यात पाणी दाटून येते. पण लालबाग परळच्या चाळीमध्ये, वटनांमध्ये ( वटन – एकमेकांकडे तोंड करून उभ्या असलेल्या दोन चाळींमधली चार ते पाच फुटांची वाहिवाटीची जागा, रस्ता) दाटीवाटीने राहून आयुष्य कंठलेल्या दुर्दैवी कामगार कुटुंबांची कथा मात्र आपल्याला माहीतही नसते.

कॉम्रेड डांगे, डॉ. दत्ता सामंत, कॉम्रेड गजानन गोडबोले हि नावे आपल्याला फक्त कामगार पुढारी म्हणून माहीत असतात. पण हे पुढारीपण निभावताना या नेत्यांनी भोगलेली राजकीय वंचना, मनस्ताप, कामगारांचा त्यांच्यावर असलेला विश्वास आणि राजकीय नेतृत्वाकडून सतत होणारा विश्वासघात यांच्या अदृश्य चक्कीत त्यांचा झालेला कोंडमारा आपल्या गावीही नसतो.

गोदरेज, मफतलाल, खटाव सारख्या मिल-गिरण्यांच्या धनदांडग्या मालकांची मुजोरी, संपामुळे आधीच अन्नान्नदशा झालेल्या , कुणीही वाली न उरलेल्या दुर्दैवी कामगाराची झालेली होरपळ, त्यातून झालेला भूमाफियांचा उदय. नाईलाजाने गुन्हेगारीकडे वळलेली कामगारांची पुढची पिढी आणि या सर्वांचा बरोब्बर गैरफायदा घेत कामगार, मिलमालक आणि राजकारणी अश्या सगळ्यांकडूनच मलिदा लाटणारी दलाल नावाची मानवी पिशाच्चे !

या सगळ्या प्रतिकूल परिस्थितीतही आपली मूल्ये जपत कायदेशीर मार्गाने शासनाशी, परिस्थितीशी लढा देण्याचा अट्टाहास बाळगणारी काही तत्वनिष्ठ व्यक्तिमत्वे !

समृद्धीच्या वाटचालीची हि काळी किनारही आपल्या ठाऊक असायलाच हवी.

पुस्तक : लस्ट फॉर लालबाग
लेखक : विश्वास पाटील

 

एका खेळियाने : दिलीप प्रभावळकर

एका मनस्वी आणि चतुरस्त्र कलावंताचा नितांतसुंदर प्रवास !
कमलहसन आणि दिलीपजी हे दोघेही माझे प्रचंड आवडते कलावंत. सतत काहीतरी वेगळं करण्याचा, नवेनवे प्रयोग करण्याचा प्रयत्न आणि सहजसुंदर अभिनय हे दोघांचे प्लस पॉईंट. वेगवेगळी रूपे साकारण्याचे दोघांचेही वेड…fb_img_1474307422125

पण नंतर कमलहसन त्या मेकअपच्या फारच आहारी गेला. मेकअपचा अतिरेक इतका वाढला की त्याच्या बोलक्या चेहऱ्यावरचे भावही दिसेनात. पण प्रभावळकरांना मात्र सुवर्ण मध्य साधणे जमलेले आहे. माफक मेकअप करून बाकी सगळी भिस्त कायिक-वाचिक अभिनयावर ठेवण्यात त्यांना यश आले.

रत्नाकर मतकरींच्या बालनाट्यातील क्रूर चेटकीण ते लोभसवाणे टिपरेआजोबा असा प्रवास साकारताना त्यांनी नाना तऱ्हेच्या भूमिका साकारल्या. मग त्यात नातीगोती मधला असहाय बाप असो की चौकटराजाचा वेल्हाळ नंदू , प्रत्येक भूमिका तितक्याच समरसतेने त्यांनी निभावली. मग त्यात साळसुदचा घातकी खलनायक असो की एनकाउंटरचा कुरूप पुनाप्पा , ते उठून दिसले !

विशेष म्हणजे ‘भूमिका जगणे’ हि संकल्पनाच त्यांना मान्य नाही. त्यांच्या मते एखादी भूमिका करत असताना एका त्रयस्थ प्रेक्षकांच्या नजरेने स्वतःला अवलोकता येणे जास्त महत्वाचे असते. मी करतोय ती एक भूमिका आहे. तो मी नव्हे याचे भान असणे गरजेचे असते.

अशा या मनस्वी कलावंताने रसिकांशी मांडलेला हा संवाद !

एका खेळियाने …
लेखक : दिलीप प्रभावळकर
प्रकाशक : अक्षर प्रकाशन

 
 
%d bloggers like this: