RSS

Category Archives: पुस्तक परिचय

All soldiers run away …

All Soldiers Run Away : Alano’s War
Author : Andy Owen

download

War is not only about killing. It is about taking away your enemies will to fight. It is easier and causes fewer casualties on your side if you can get your enemy to stop fighting. German Stukas used sirens to terrify the targets of their dive bombing. Those who survive know what the sound of the sirens meant and the fear lingered on. Constant artillery barrages and chemical weapons were to inflict physiological damage. Sleep deprivation, concussion from artillery, and general wearing down of the enemy troops is the goal. Some people can handle the stress better than others. Some people simply break down mentally. 

गुंथर बान्हमानचं अतिशय गाजलेलं असं एक पुस्तक आहे ‘डेझर्टर’ ! हिटलर सातत्याने घेत असलेले चुकीचे निर्णय आणि त्यामुळे युद्धाच्या विरोधात गेलेला एक सामान्य सैनिक ऐन युद्धभूमीतुन पलायन करतो त्याची ती कथा होती.

डेझर्शन किंवा युद्धभुमीतुन पलायन करणे यामागे फक्त भित्रेपणा किंवा मृत्युची भीती किंवा युद्धाबद्दल अचानक निर्माण झालेला तिरस्कार एवढीच कारणे नसतात. लेखक म्हणतो The reasons for desertion are many, from fear of death to moral grounds (war for oil). One reason that is not usually discussed is mental exhaustion. Shellshock first came into being as a mental illness in the first world war. However, this was after many who suffered were executed for desertion and cowardice. Shellshock remained a problem after the war although there was little progress in treatment. In Virginia Woolf’s novel Mrs. Dalloway, Septimus Warren Smith is a WWI veteran being treated for shellshock with a tragic outcome. Shellshock was a problem but it was far from understood. Today shellshock is more correctly called Post Traumatic Stress Disorder (PTSD).

अशाच काहीश्या कारणामुळे दुसऱ्या महायुद्धात अलानोच्या रणभूमीवर रोमेलच्या सैन्याशी लढ़ताना पळ काढलेल्या एका ब्रिटिश सैनिकाची ही कथा आहे. असेही नाही की हा कुणी पळपुटा, भित्रा माणूस आहे. पळून जाण्यापूर्वी जवळजवळ ५५१ दिवस तो उत्तर आफ्रिकेमध्ये जर्मन सैन्याशी झुन्जणाऱ्या ब्रिटिश सैन्यातुन लढत होता. But the war broke him mentally.

वॉर वेटरन्समध्ये PTSD हा खुप कॉमन आणि मेजर आजार आहे. कार वर Support Soldiers किंवा We support our troops चे स्टिकर मैग्नेट्स लावून या आजाराचा सामना करता येत नाही. युद्धात लढणाऱ्या सैनिकासाठी ते प्रोत्साहन ठरू शकते. पण युद्ध संपल्यावर घरी परतलेल्या (युद्ध जरी जिंकले असले तरी) त्या मानसिक तणावामुळे आतून ढासळलेल्या सैनिकाला खऱ्या आधाराची गरज असते आणि तो कुटुंबिय सोडले तर सहसा इतर कुणीही देवू शकत नाही, देत नाही.

लेखक स्वत: ब्रिटिश आर्मीमध्ये इंटेलिजेंस कॉर्प्समध्ये कॅप्टन म्हणून होते. नॉर्दन आयरलैंड , इराक, अफगानिस्तान अश्या कित्येक महत्वाच्या युद्धात त्यांनी भरीव कामगिरी बजावलेली आहे. एक सैनिक म्हणून एका सैनिकाचा माणूस म्हणून विचार करत या अतिशय महत्वाच्या विषयाला लेखक अँडी ओवेन्स यांनी या पुस्तकातुन वाचा फोडलेली आहे.

#©VishalKulkarni

 

लस्ट फॉर लालबाग : विश्वास पाटील

सुन्न करून टाकणारा अनुभव !

लस्ट फॉर लालबाग

लस्ट फॉर लालबाग

रशिया, चीन मधे झालेल्या कामगार क्रान्तिबद्दल आपण ऐकलेले वाचलेले असते. त्या कामगारांच्या हाल अपेष्टेमुळे आपण कित्येकदा मनापासून हळहळलेलेही असतो. पण तितकीच किंबहुना त्याहीपेक्षा भयानक अशा हाल-अपेष्टा , अन्याय, अत्याचार इथे भारताची आर्थिक राजधानी म्हणवल्या जाणाऱ्या मुंबईतील मिल कामगारांनीही भोगलेलं आहेत हे आपल्या गावीही नसते…

ब्रिटिशकाळात साधे फोरमन म्हणून सुद्धा मिरवलेली प्रतिष्ठा, समाधान, स्वातंत्र्यपूर्व काळात मात्र राजकीय अनास्था आणि धनदांडग्याची स्वार्थी मग्रुरी याला बळी पडलेल्या सर्वसामान्य मिल कामगारांची दुर्दैवी जिनगानी !

नाझी काळातील ज्यू किंवा पोलिश घेट्टोमधील आयुष्याबद्दल वाचताना आपल्या डोळ्यात पाणी दाटून येते. पण लालबाग परळच्या चाळीमध्ये, वटनांमध्ये ( वटन – एकमेकांकडे तोंड करून उभ्या असलेल्या दोन चाळींमधली चार ते पाच फुटांची वाहिवाटीची जागा, रस्ता) दाटीवाटीने राहून आयुष्य कंठलेल्या दुर्दैवी कामगार कुटुंबांची कथा मात्र आपल्याला माहीतही नसते.

कॉम्रेड डांगे, डॉ. दत्ता सामंत, कॉम्रेड गजानन गोडबोले हि नावे आपल्याला फक्त कामगार पुढारी म्हणून माहीत असतात. पण हे पुढारीपण निभावताना या नेत्यांनी भोगलेली राजकीय वंचना, मनस्ताप, कामगारांचा त्यांच्यावर असलेला विश्वास आणि राजकीय नेतृत्वाकडून सतत होणारा विश्वासघात यांच्या अदृश्य चक्कीत त्यांचा झालेला कोंडमारा आपल्या गावीही नसतो.

गोदरेज, मफतलाल, खटाव सारख्या मिल-गिरण्यांच्या धनदांडग्या मालकांची मुजोरी, संपामुळे आधीच अन्नान्नदशा झालेल्या , कुणीही वाली न उरलेल्या दुर्दैवी कामगाराची झालेली होरपळ, त्यातून झालेला भूमाफियांचा उदय. नाईलाजाने गुन्हेगारीकडे वळलेली कामगारांची पुढची पिढी आणि या सर्वांचा बरोब्बर गैरफायदा घेत कामगार, मिलमालक आणि राजकारणी अश्या सगळ्यांकडूनच मलिदा लाटणारी दलाल नावाची मानवी पिशाच्चे !

या सगळ्या प्रतिकूल परिस्थितीतही आपली मूल्ये जपत कायदेशीर मार्गाने शासनाशी, परिस्थितीशी लढा देण्याचा अट्टाहास बाळगणारी काही तत्वनिष्ठ व्यक्तिमत्वे !

समृद्धीच्या वाटचालीची हि काळी किनारही आपल्या ठाऊक असायलाच हवी.

पुस्तक : लस्ट फॉर लालबाग
लेखक : विश्वास पाटील

 
 
%d bloggers like this: