RSS

वारसा

मी व्हाटसॅपवरील एका फॅमिली ग्रुपचा सभासद आहे. (आता आहे, त्याला कोण काय करणार? दुर्दैवाचे दशावतार भोगूनच संपवावे लागतात) माझ्या एका  मोठ्या मावसभावाने तिथे जोडून घेतलंय मला. दादाचा खूप जीव आहे माझ्यावर, माझ्या पत्नीवर . त्यामुळे मध्येच सोडून पळताही येत नाही) असो, मुद्दा फॅमिली ग्रुपचा नाही. मुद्दा तिथे रोज चालणाऱ्या व्हर्चुअल प्रवचनांचाही नाही. खरेतर मला कधीकधी वाटते की ही सोशल नेटवर्क्स हा केवढा मोठा आधार आहे कीर्तन , प्रवचनांना. आपली संस्कृती (म्हणजे काय असे विचारणे हा फाऊल गणला जाईल) या अशा व्हर्चुअल विचारवंतामूळे तर टिकून आहे. 

तर मुद्दा असा आहे की या ग्रुपवर एक सेवानिवृत्त काका आहेत. सर्वजण त्यांना नानाजी म्हणतात. या नानाजींना आपल्या संपूर्ण कुळाची वंशावळ बनवायचीय. त्यावर एक ग्रंथ लिहायचाय. विशेष म्हणजे त्यांच्या या कुळातील कुणीतरी पूर्वज म्हणे कुठल्यातरी समृद्ध राजघराण्याच्या  दरबारात राजआचार्य (आचारी असेल त्याचे यांनी आचार्य केलेय असे माझी बायको म्हणते)  म्हणून काम करत होता म्हणे. (त्याचे नावही कुणाला माहीत नाही) पण त्यामुळे नानाजींना कायम आपल्या कधीही आणि कुणीही न ऐकलेल्या, पाहिलेल्या या पूर्वजाची कायम आठवण येत असते आणि त्या भारावलेल्या अवस्थेत ते नेहमी वंशावळ-वंशावळ खेळत असतात. मग ते आपल्या समृद्ध (?) वारशाबद्दल भरभरून बोलतात. त्या आठवणी, ती माहिती जतन करणे हे आपले कर्तव्य आहे हे अगदी अटीतटीने मांडतात. पण ग्रुपवरचा बहुतांश युवा समाज हा माझ्याप्रमाणे वाया गेलेला असल्याने (आम्हाला वारसा म्हटले की कुणा आफ्रिकेतल्या दूरच्या आत्याने आमच्या नावावर केलेली इस्टेट नाहीतर कुणा दूरच्या नातेवाईकाने आमच्या नावावर केलेली हिऱ्याची खाणच डोळ्यासमोर उभी राहते यात आमचा तरी काय दोष? आमच्यावर (बॉलिवुडी) “संस्कार”च तसे झाले आहेत) कुणीही त्यांच्या शंकेला, पोस्टसना साधे उत्तरही देत नाही. पण ते मात्र भगिरथाच्या चिकाटीने नवनव्या कल्पना मांडत असतात.  काल त्यांनी अजून एक नवे पिल्लू सोडले…

“#$&$कर घराण्यातील जी मुले-मुली-सुना शिक्षण-नौकरी-व्यवसायानिमित्त भारताबाहेर आहेत अशांचा एक स्वतंत्र GP करावा असा विचार मनात आहे. तरी त्याबाबत पालकांनी  परदेशात असलेल्या  आपली मुले-मुली-सुना यांचेशी संवाद साधून आपले मत व्यक्त करावे.ही नवीन पिढी परस्परांशी कायम connect रहात संवाद साधू शकतील…!” 
नेहमीप्रमाणे आम्ही दुर्लक्ष केले तर आज त्यांनी बॉंबच टाकला.

“असा स्वतंत्र GP केला आहे. ” परदेशस्थ #$&$कर ” अशा नावाने हा  GP ओळखला जाईल. आपणाला आणखी समर्पक नाव सुचले तर जरूर सुचवा.परदेशात असलेल्या सुना,मुली,मुलांची पूर्ण नावे,मोबाईल नंबर,देश इ.माहिती कळवा…!” (जबरदस्ती?)

त्यानंतर त्यांनी त्यांची परदेशात असलेली दोन मुले, एक मुलगी, दोन भाच्या, एक पुतणे आणि बहिणीच्या दिराची एक लांबची बहीण अश्या कुणाकुणाची (मोठ्ठा मेसेज वाचायला सत्तर रुपये पडतील हा मेसेजची तोकडा पडावा) इतकी लांबलचक माहीती दिली. (वर आम्ही दोघे नवराबायको अधून मधून परदेशात फिरायला जात असतो, अशी पुस्तीही जोडली) 

शेवटी वैतागून मी त्यांना एक पर्सनल मेसेज टाकला आणि विचारले. 

“माझी भाजप, काँग्रेस, आप अशा अनेक पक्षांच्या सायबर विभागात बऱ्यापैकी ओळख आहे. तुम्ही इंटरेस्टेड आहात का?” म्हणून….

इसमे दो बाते हो सकती है…

१. ते मला ब्लॉक करतील

२. मला कुणी उपरोल्लेखित नावांपैकी कुणाच्याही (जे सगळ्यात अव्वल असतील अशा) ट्रोल्सचे नंबर देईल काय? भोगायचेच असेल तर मी एकटाच का? सगळ्या देशाला भोगू देत ना!

“©” – व्हाटसॅपवर कॉपीराईट वगैरे काही नसतं हो, तो सार्वजनिक “वारसा” असतो.
इतकंच……  !

© विशाल कुलकर्णी

 

गाणे… एक गुणगुणणे !

दिल की तनहाईको आवाज बना लेते है…
दर्द जब हद से गुज़रता हैं… तो गा लेते है !
तो गाsss लेते है, हं…, गाsss लेते है ….

शाहरुख खान आणि पुजा भट्ट , बरोबर नासीरसाब आणि अनुपम खेर अशा दिग्गजांचा एक अतिशय पडेल आणि बकवास चित्रपट ‘चाहत’, त्यातले एवढे एक गाणेच काय ते लक्षात राहीले होते. गाणे सुद्धा फार काही छान होते अशातला भाग नाही. पण सानू आणि अन्नू या जोडगोळीने खरोखर मेहनत घेतली होती गाण्यावर. अर्थात या गाण्याचे खरे शक्तीस्थान होते ते म्हणजे निदा फाजलीसाहेबांचे अप्रतिम शब्द !

सर्वसामान्यांच्या जगण्यातले गाण्याचे, गुणगुणण्याचे, संगीताचे महत्त्व, स्थान स्पष्ट करणारे शब्द. उगीच नाही संगीताला पंचमवेद म्हटले जात. सगळी वेदना, विवंचना, दुःख , काही काळासाठी का होईना पण त्याचा विसर पाडण्याची ताकद, ते सामर्थ्य गाण्यात, गुणगुणण्यात असते. याचा अनुभव लहानपणापासून घेत आलेलो आहे मी. मन बेचैन, अस्वस्थ असलं की नकळत काहीतरी गुणगुणायला, स्वत:शीच गायला लागतो मी. मग त्ये गुणगुणणे काहीही असू शकते. लताबाईचॅ एखादे गाणे असेल, आशाची एखादी तान असेल, तलतची गझल असेल, श्रेयाची एखादी धुन्द करून टाकणारी गाण्याची ओळ असेल किंवा मग श्री स्वामी समर्थ जय जय स्वामी समर्थ चा जप असेल. पण ते गुणगुणणे सुरु झाले की काही क्षणातच मन शांत व्हायला लागते. अर्थात हे बेसिक मेडिसिन असते मन शांत करण्यासाठी. खरे उपचार नंतर होतच असतात. कारण मन शांत, समाधानी नसेल तर जगातली कुठलीच गोष्ट तुमच्या समस्येचे, आपत्तीचे समाधान किंवा निराकरण करु शकतं नाही. ती सुरुवात, मनाला शांत करण्याचे ते पाहिले साधे, सोपे साधन असते गाणे, गुणगुणणे.

जनरली होते काय की मूड खराब असेल किंवा मनावरचा ताण वाढला की नकळत हृदयाचे ठोके जलद पडायला लागतात. त्याचा परिणाम शरीराला आणि मनाला जाणवतोच. अशावेळी त्या ताणावर, त्या समस्येवर उपाय शोधण्याआधी हृदयाची वाढलेली धडधड़ कमी करणे आवश्यक असते. काही जण त्यासाठी एक ते शंभर आकड़े मोजतात. रैंचोसारखे लोक ऑल इज वेल म्हणून मनाला शांतवण्याचा प्रयत्न करतात. पण बहुतांश लोक , अगदी ज्यांना गाता गळा नसतो ते सुद्धा काहीतरी गुणगुणण्याचा प्रयत्न करत ताण घालवण्याचा, कमी करण्याचा प्रयत्न करतात. आणि ही अतिशय सोपी व् आनंददायी पद्धत आहे. अगदी डॉक्टर लोक सुद्धा गरोदर स्त्रियांना सतत काहीतरी गुणगुणत राहण्याचा सल्ला देतात. गरोदर महिलांनी गाणे, गुणगुणणे गर्भातील मुलासाठी चांगले असते. त्यामुळे गरोदर महिलेच्या शरीरातील चांगले, आनंदी हार्मोन्स स्रवतात त्याचबरोबर गर्भातील मुलाबरोबर मातेचे एक वेगळे नाते निर्माण होते. असेही कुठेतरी वाचले होते.

निदासाहेब लिहितात…

आपके शहर में हम ले के वफ़ा आये हैं
मुफ़लिसी में भी अमीरी की अदा लाये हैं
हो जो भी भाता है ओsss
जो भी भाता है उसे अपना बना लेते हैं
दर्द जब हद से गुज़रता है तो गा लेते हैं –

आनंद देताना संगीत तुम्हाला तुमची जात, धर्म विचारत नाही. तुमचा आर्थिक , सामाजिक दर्जा विचारत नाही. तुम्ही गरीब असा वा श्रीमंत ते सगळ्यांना सारखाच आनंद देते. मागे कधीतरी नौशादसाहेब एका मुलाखतीत म्हणाले होते की ‘मौसिकी फ़कीर को भी बादशाह बना देती है!’ आणि यात काहीही चुकीचं नाहीये. त्या काही क्षणात तुम्ही तुमच्या मनाचे राजे असता. सगळ्या समस्या, विवंचना बाजूला ठेवून तो आनंद, ती बेफिकिरी जगण्याचे सामर्थ्य गाण्यात, गुणगुणण्यात सहज मिळून जाते.

मौसिकी दिल की आवाज़ है , दिल से सुनिए , है ग़ज़ल मीर की, ख्याम की सुनते रहिये , गाते रहिये !

गाणं, गुणगुणणं हां आपल्या जगण्याचा एक आधारभूत घटक असतो, रादर असावा. म्हणजे जगणे जरी सोपे होत नसले, तरी ते सोपे करण्यासाठी झगड़णे मात्र नक्कीच आपोआप सोपे व्हायला लागते. शेवटी ‘कट्यार’ मधले खाँसाहेब सदाशिवला देतात तो आशिर्वाद परमेश्वराकडून सर्वांसाठीच पसायदानासारखा मागून घ्यावासा वाटतोय.

“गाते रहो जीते रहो !”

© विशाल विजय कुलकर्णी

 
 
%d bloggers like this: